Istorija srpskog naroda je istorija podeljenosti i podela. Razdvojeni smo nametnutim granicama u okviru kojih su nastajali novi identiteti na temelju srpskog identiteta: crnogorski, makedonski, bošnjački. Kao da to nije dovoljno, opet nametnuto, ali od nas olako prihvaćeno, primat preuzimaju regionalni identiteti i podele po tom osnovu. Šumadinac, Vojvođanin, Krajišnik, Moravac, Kosovac. Osobenosti koje sa sobom neminovno nosi neko područje švata se kao vododelnica, kao granica koja razdvaja pripadnike istog, u ovom slučaju, srpskog naroda. Po toj metodologiji Srbin iz Krajine, Srpske, Crne Gore, Makedonije valjda nije isto što i Srbin iz Srbije.
Ovaj rasprostranjeni problem razjedinjenosti i podela, praćen je opštom nezainteresovanošću, apatijom i zaboravom. Drugačije rečeno, zašto bi bilo koga od nas interesovao neko ko je kilometrima udaljen ili kada se nešto dešava kilometrima daleko? Zašto bi nas doticalo nešto što smo i zaboravili da postoji?
Tu apatiju i nemarnost prema bližnjima moramo da promenimo ukoliko nas iole zanima naš opstanak kao naroda. Sada nam, kao i mnogo puta u toku naše istorije, nedostaje sabornost, zajedništvo i podsećanje da kad god u tim istorijskim trenucima nismo odgovorili sabornošću propadali smo kao narod i moralno i fizički. Ovo nije trenutak kada su nam potrebne tako infantilne podele po tome ko iz kog kraja dolazi. Prosto, ne može da nas ne interesuje život i opstanak Srba, ma gde oni živeli, ili odakle god da poticali, a naročito ne – ako pokušavaju da opstanu na teritorijama koje spletom političko – istorijskih okolnosti privremeno nisu u najbližoj vezi sa svojom maticom ili u njenom sastavu.
Pokušavajući da tu nemarnost, nezainteresovanost i apatiju zamenimo aktivnim odnosom prema bližnjem u Vrnjačkoj Banji počev od 17.07.2023. god. do 31.07.2023. god., u Narodnoj biblioteci Dr. Dušan Radić, priredili smo izložbu ,“Simboli državnosti Republike Srpske Krajine 1991 – 1995.“ Koautori izložbe smo Luka Stamatović, kao neko ko je lično vezan za RSK i ko je ustupio izložbene predmete, i ja, kao predstavnik udruženja Sabornik iz Vrnjačke Banje, koje je osmislilo i organizovalo izložbu.
Ovom izložbom pokušali smo da podsetimo da je na ruševinama nekadašnje Jugoslavije, RSK bila prva od teritorija naseljenih Srbima, koja je obnovila srpsku državnost, na Nikoljdan 1991.god. Obnavljanje državnosti podrazumevalo je postojanje stanovništva koje naseljava omeđenu teritoriju na kojoj se vrši vlast, čime se ispunjavaju tri osnovna elementa postojanja svake države: teritorija, stanovništvo, suverena vlast. Suverenu vlast nad prostorom koji naseljava, srpski narod je promovisao i odgovarajućim simvolima zaokruživši, na taj način, obnavljanje svoje državnosti: Republika Srpska Krajina imala je ustav kao najviši pravni akt, grb, zastavu i himnu, vojsku, štampala je svoj novac. Međutim, ni međunarodna zajednica, ni nažalost Srbija, svaka iz svog razloga, nisu potvrdile ono što je na terenu već bilo stvoreno, ili bolje reći, obnovljeno: državu krajiških Srba.
Cilj izložbe „Simboli državnosti Republike Srpske Krajine 1991 – 1995.“ bio je upravo ukazivanje da je RSK i pored nerazumevanja i bez podrške Srbije, a pod pritiskom očuvanja sopstvenog stanovništva na svojim ognjištima, uz protivljenje međunarodne zajednice, organizovana kao de fakto država srpskog naroda.
Republika Srpska Krajina zauzimala je površinu od 17.028 km2, glavni grad bio je Knin i brojala je oko 470.000 stanovnika. U Službenom glasniku Republike Srpske Krajine, broj 1/1992, objavljen je Ustav RSK kojim je propisano da je RSK nacionalna država srpskog naroda i država svih građana koji u njoj žive. Republika Srpska Krajina imala je grb, zastavu i himnu. Grb Republike Srpske Krajine je lik dvoglavog bijelog orla u uzletu. Na grudima orla je štit sa krstom i ocilima, a ispod štita natpis — Krajina. Zastava Republike Srpske Krajine je srpska trobojka u rasporedu boja odozgo na dolje: crveno, plavo, bijelo. Himna Republike Srpske Krajine je „Bože pravde“. (Ustav Republike Srpske Krajine, član 6, Službeni glasnik Republike Srpske Krajine, broj 1/1992).
Na kraju ćemo reći da ako smo dozvolili da RSK više nema, ako smo dozvolili da ona nestane odneta olujom, ne smemo dozvoliti da isčezne sećanje na nju. U današnjem vremenu, kada smo suočeni sa mnogim iskušenjima na KiM, sa konstantnim napadima na RS, kada je srpski narod u Crnoj Gori već decenijama u podređenom položaju, kakav je i slučaj u svim krajevima gde ima Srba, primer RSK mora neprestano da nam bude na pameti, zbog samog našeg opstanka. Zbog toga je i ova izložba bila tu da nas podseti, da nas opomene da nemamo pravo na zaborav i da nas podseti na jedinu stvar koja nam je još preostala a to je sabornost, jer samo sabrani možemo odgovoriti izazovima koji se pred nas postavljaju.
